Mozes Salomon Vaz Dias 1956
Mozes Salomon Vaz Dias in 1956. Foto: J.D. Noske / Anefo (Nationaal Archief)

Van knipseldienst tot media monitoring en media analyse

Tussen de knipseldienst van vroeger en de Media Info Groep van vandaag, zit meer dan honderd jaar ontwikkeling. Een eeuw geleden was immers nog niemand bekend met ‘monitoring’. Toch is monitoring al vanaf de oprichting en in ons honderdjarig bestaan de rode draad. Weten wat er speelt is het motto. Onze oprichter Mozes Vaz Dias, als pionier en allround journalist én niet te vergeten als succesvol zakenman, vervulde daarin een belangrijke rol. Om het fundament te leggen voor de onderneming en vooral in de ontwikkeling van monitoring, waarmee wij ons vandaag de dag nog steeds intensief bezighouden.

Reis door de tijd

Toen ruim honderd jaar geleden Mozes Salomon Vaz Dias, een 23-jarige jongeman van Portugees-Joodse afkomst, het Centraal Correspondentie Bureau voor Dagbladen M.S. Vaz Dias oprichtte. Een hele mond vol, deze bedrijfsnaam, en daarom al snel bekend in Amsterdam als Persbureau Vaz Dias. Naast zijn belangstelling voor journalistiek en publiciteit, bleek hij een vindingrijk ondernemer. Hij fotografeerde bijvoorbeeld bedrijfsgebouwen van zijn potentiële klanten en drukte daar prentbriefkaarten van. Die stuurde hij vervolgens naar zijn doelgroep. Zo werd ook de ‘advertentiekruier’ in hem ontdekt. Enkele jaren na de oprichting van zijn persbureau, kwam hij met het wereldnieuws van de Amsterdamse diamantslijperij Asscher. Die durfde het aan de beroemde Zuid-Afrikaanse diamant Cullinan te kloven. Daardoor werd Amsterdam in de wereldpers plotseling de Diamantstad genoemd. Vaz Dias moest daarna wel weer zes jaar wachten op een echte nieuwe wereldprimeur. Die leverde hem eindelijk verdiende roem op. Hij meldde als eerste, volgens de geruchten althans, de moord op de aartshertog Franz Ferdinand en zijn echtgenote, in Sarajevo op 28 juni 1914 (FOTO KRANTENARTIKEL)

Nieuws verzamelen

Ondanks een moeilijke periode voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog, lukte het Vaz Dias om steeds meer kranten voor zijn nieuwsberichten te interesseren. Hij was aangewezen op tipgevers die hij vond in kasteleins, barbiers en sigarenwinkeliers, die voor een kwartje per tip als correspondent dienst deden (FOTO/AFBEELDING?) Doordat hij in de jaren twintig al over een uitgebreide telegrammendienst beschikte, kwam hij telegrafisch in contact met informanten uit Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en zelfs met het buitenland.

Vaz Dias startte in die periode ook met de knipseldienst met weer zijn eigen familienaam als bedrijfsnaam. Zoals ik eerder al noemde, werd tóen al het fundament voor de monitoring gelegd. Vaz Dias verzamelde het nieuws. Hij wist wat er speelde en gebruikte dat niet alleen voor verspreiding naar de kranten vanuit zijn persbureau, maar meldde dat ook naar bedrijven, die daar vervolgens hun voordeel uit haalden.

De Knipseldienst Vaz Dias leverde aan kranten en tijdschriften verschillende kopij. Zoals het leveren van de beurs- en marktberichten, loterijcliché’s, schetsen, de dagbladillustraties en boeiende feuilletons van bekende schrijvers. Het bloeiende bedrijf telde in 1928 al 84 personeelsleden. Belangrijke en grote klanten voor de knipseldienst waren toen het Rode Kruis en de gemeente Amsterdam. De vraag naar foto’s werd in die tijd ook groter en Vaz Dias richtte zijn fotobureau Argus op. Later werd hij ook voor de helft eigenaar van de cliché-fabriek PAX-Holland, die zorgde voor kant-en-klare fotopagina’s voor de dagbladen.

De eerste radiopersdienst

De Amsterdamse nieuwsjager zat altijd bóven op het nieuws en kreeg ook een nieuw medium in het vizier; de radio. In februari 1922 kwam pionier Vaz Dias als eerste ter wereld met een echte radiopersdienst in de lucht. voor daartoe aangesloten dagbladen. Hij zond daarbij nog wel in codes uit, voor zijn betalende klanten. Die konden zijn berichten exclusief beluisteren. Net als met zijn persberichten, was hij daarbij erg alert op het nu welbekende auteursrecht en copyright. Want toen hij later uitzendingen deed zonder codes, wist hij niet clandestiene afnemers zelfs te betrappen. Hij bracht zijn klanten schriftelijk op de hoogte dat een verhaal uit de duim was gezogen, en zag later wie het fakebericht wél hadden overgenomen. Hij stuurde hen vervolgens een rekening met daarbij een strenge waarschuwing. Ook was ‘Radio Vaz Dias’ weer eens het eerste met een live-radioverslag van een nationale voetbalwedstrijd! Vanaf oktober 1925 zond Vaz Dias dagelijks radionieuwsuitzendingen uit voor de Hilversumse Draadloze Omroep met de aankondiging: “Goeden Avond dames en heren, hier is het persbureau Vaz Dias”, met vervolgens de strenge waarschuwing: “Publicatie van deze berichten, in welken vorm ook, is verboden!”

In de dertiger jaren was Persbureau Vaz Dias één van de vier particuliere persbureaus in Nederland. De andere drie waren Aneta-Holland, Het Haagsch Correspondentie-Bureau en het Nederlands Telegraaf-Agentschap. De dagbladen vonden de monopoliepositie van deze vier persbureau’s zodanig zorgelijk en richtten daarom in 1934 het Algemeen Nederlandsch Persbureau op, oftewel het ANP. Die gingen vervolgens in 1935, naast de nieuwsvoorziening, óók via de radio het nieuws verzorgen. Zo kwam aan het radiomonopolie van Vaz Dias een eind.

Het daaropvolgende ‘huwelijk’ tussen het ANP en mede-directeur Vaz Dias hield niet lang stand. Een conflict tussen de ANP president-directeur en de mede-directeur Vaz Dias, die de bijnaam Persprins inmiddels had verworven, zorgde ervoor dat hij met betaald verlof werd gestuurd. In 1940 kreeg hij een riante pensioenregeling van het ANP aangeboden en verliet het ANP. Door toedoen van de Duitse bezetters werd deze pensioenregeling herzien en kreeg hij in plaats van twaalfduizend gulden per jaar, vijfduizend gulden per jaar.

Reclamebureau

Vaz Dias overleefde gelukkig de oorlog en zette zelf de reclame-activiteiten voort en schrijft opnieuw geschiedenis. Met een wereldwijde campagne voor het malariamedicijn Kinine. De campagne verscheen in 93 landen en werd vertaald in 98 talen. Ook werden de reclamecampagnes voor onder andere grote bedrijven zoals KLM, AKZO en Philips door het reclamebureau gedaan. Na de oorlog In 1953 stond trouwens de Knipseldienst Vaz Dias aan de wieg van de oprichting van de FIBEP. Deze afkorting staat voor Fédération Internationale des Bureaux d’Extriats de Presse. De oprichting van FIBEP geschiedde in Parijs en bestaat nog steeds uit de belangrijkste knipselbedrijven wereldwijd. De federatie streeft ernaar om de relaties tussen haar leden te verbeteren door de uitwisseling van kennis, waarden en ethisch gedrag. Ruim 100 bedrijven zijn momenteel lid van de FIBEP, die regelmatig congressen organiseert.

Dit was kort samengevat de eerste helft van een eeuw historie, met als middelpunt oprichter en nieuwsjager/persprins Mozes Salomon Vaz Dias. Een allround journalist, die uitblonk in betrouwbaarheid van nieuwsgaring. Vooral door te weten wat er speelt, bovenop het nieuws te zitten en dit snel door te geven. Maar hij blonk ook uit als pionier én zakenman. In het weekblad Revue van 1956 staat een artikel over Vaz Dias met de titel: “De man die alles eerder wist” Onze oprichter overleed in 1963 op 82-jarige leeftijd. Eén jaar na zijn overlijden werd in Amsterdam een brug naar hem genoemd (FOTO) En in 1967 werd ter nagedachtenis zelfs een monument onthuld, als dank voor zijn inspanningen in de journalistiek (FOTO)

Knipseldienst

Voordat ik u meeneem naar de tweede helft van ons honderdjarig bestaan en over ongeveer vijf minuten zelfs weer in het heden ben beland, lijkt het mij goed om eerst nog over het doel en de werkwijze van de knipseldienst te vertellen. Wikipedia omschrijft een knipseldienst als volgt (eventueel alleen op afbeelding laten zien?) “Een knipseldienst verzorgt de verzameling van artikelen uit diverse printmedia zoals dagbladen, weekbladen en vakbladen over een specifiek onderwerp. Zo is het voor de klant mogelijk op gemakkelijke wijze een overzicht te krijgen van de actuele berichtgeving over ontwikkelingen op een bepaald gebied.

Traditioneel bestaat de dienst uit het voor een klant nalopen van de door hem opgegeven periodieken, het uitknippen van artikelen over het door de klant opgegeven onderwerp, het bundelen van de knipsels (“knipselkrant”) en het per overeengekomen periode aan de desbetreffende klant toezenden ervan.”

We weten van enkele medewerkers, die een jarenlange staat van dienst hebben, hoe de werksituatie in de jaren ‘70 en ‘80 was. Toen nog zonder de digitale mogelijkheden, waarmee we nu bekend zijn. Gelukkig waren er toen wel kopieermachines en een fax en niet te vergeten de schaar! En ons bedrijf was gezegend met medewerkers met een ijzeren geheugen! Er werd vooral mentaal en fysiek gewerkt. De kranten werden gelezen aan de leestafels en de codes uit die tijd komen bij medewerkers (zelfs nu nog!) zo naar boven: Jos Brink is code 9, Spanje 1089 of Arke 1072…

Het klantenbestand van zo’n 1.300 bedrijven wisten ze uit hun hoofd. En gelukkig was er ook de Prittstift, die sinds 1969 op de markt is gekomen trouwens, om al die knipsels te plakken. Knipsels van belang werden op de lange tafels die naast elkaar stonden, met de grote schaar geknipt en gecodeerd door zo’n twintig vrouwen, en in de daarvoor bestemde klantenbakjes gedaan (FOTO) Daarna weer handmatig geplakt voor de knipselkrant. Klanten met langlopende abonnementen hadden hun eigen vakje, maar kortlopende abonnementen werden zogeheten ‘tafelklanten’. Knipsels voor die klanten bleven eerst stapeltjes op tafel en na bijvoorbeeld het einde van een evenement, als knipselkrant afgeleverd aan die klant.

Digitalisering en concurrentie

Dit alles is een belangrijke alinea uit onze geschiedenis, maar ik kan u vertellen dat zelfs tot begin 2015 nog één klant van ons alle krantenknipsels origineel geknipt en geplakt geleverd wilde hebben en daar dus ook best veel voor betaalde. Toen we de medialijsten lieten zien en met de digitalisering een veel betere én voordeliger service konden bieden, is deze klant toch maar overstag gegaan. We hebben echter wel gemerkt dat de fysieke knipsels nog heel lang gewaardeerd werden door klanten. De Knipseldienst Vaz Dias was jarenlang gevestigd in een monumentaal grachtenpand aan de Singel in Amsterdam (FOTO) en werd vanaf de jaren zeventig geleid door de heer Da Cunha. Het bedrijf had een vijftig jaar een riante monopoliepositie als knipseldienst, totdat andere knipseldiensten ook speler op de markt werden. In 1969 diende het bedrijf Antal Clipping als kleine concurrent zich aan. Een derde knipseldienst, die eerst Knipseldienst Buitenlust heette en later de bekendere bedrijfsnaam Knipsel Info Service kreeg, werd opgericht in 1979 door mevrouw Lia Reisz (FOTO)

De drie knipseldiensten waren vanzelfsprekend eerst concurrenten van elkaar, maar ook ieder label had zijn eigen werkwijze en specialisme ontwikkeld. Antal had bijvoorbeeld veel buitenlandse contacten. Vaz Dias kon de uitgebreide service bieden door contexten van woorden en onderwerpen te signaleren en de Knipsel Info Service blonk uit in volume/kwantiteit. De gezonde competitie bleek ook te zorgen voor een verbetering van de Knipseldienst Vaz Dias. Het streven naar nog meer kwaliteit is daar een voorbeeld van.

Begin jaren negentig vond toch wel een drastische verandering plaats voor de knipseldienst Vaz Dias. Het reclamebureau Vaz Dias ging toen zelfstandig verder en bestaat nog steeds in Amsterdam onder deze familienaam van de oprichter. De knipselsdienst Vaz Dias werd samengevoegd met de recklameservice/reporterservice en kreeg als knipseldienst een geheel nieuwe naam: Euroclip. Vervolgens werd in 1999 het bedrijf Antal Clipping door de Knipsel Info Service overgenomen. (Organogram?)

Omdat ook radio- en televisiemonitoring steeds belangrijker werd, werd in 2007 Reporter Service (FOTO) toegevoegd aan het servicepakket voor monitoring bij Knipsel Info Service.

Oprichting Media Info Groep

Op de bijzondere datum 12-12-2012 werden de vier monitoring bedrijven, Antal Clipping, Euroclip, Knipsel Info Servie en Reporterservice, samengevoegd tot de Media Info Groep.

CEO van Media Info Groep is Mark Reisz. Hij is de zoon van oprichter mevrouw Lia Reisz en dus de tweede generatie binnen het familiebedrijf. Mark Reisz is sinds de oprichting door zijn moeder in 1979, al betrokken bij de Knipsel Info Service. Na het afronden van zijn studie Bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit ging hij samenwerken met zijn moeder binnen het familiebedrijf, waar momenteel 130 medewerkers werkzaam zijn, die dagelijks alle media monitoren.

De basis van ons werk is nog steeds het leveren van knipsels. Dat doen we niet meer alleen uit kranten en tijdschriften, maar we monitoren nu ook radio en televisie, scannen het internet en analyseren social media. Tegenwoordig worden dagbladen digitaal direct van de uitgever aan ons geleverd . Ze komen al midden in de nacht bij ons binnen. Die bestanden worden in Indonesië digitaal geknipt. Dat doen we daar omdat we anders een nachtdienst zouden moeten opzetten. Op deze manier kunnen we informatie al vroeg in de ochtend bij onze klanten hebben.

Duiding en pr-waarde

Een dienst die Media Info Groep heeft toegevoegd is het maken van analyses. Dat gebeurt zowel kwantitatief, daar bedoelen we mee het aantal artikelen over een bepaald onderwerp, als kwalitatief. We geven duiding aan de verschenen berichtgeving. Positief of negatief.

Onze klanten hebben behoefte aan beknopte informatie en willen weten wat er over hun geschreven is, in positieve of negatieve zin. En wat de mediawaarde van de artikelen is. Omdat mensen dat nog steeds veel beter kunnen dan computers, hebben we negen academisch geschoolde media-analisten in dienst, die de analyses voor onze klanten uitvoeren. De rode draad van ‘Weten wat er Speelt’ en ‘Boven op het nieuws zitten’ komt ook nu weer voren. Een totaalpakket kunnen bieden en efficiënt werken vanuit het fundament van de verschillende bedrijven. We zijn trots op de afgelopen honderd jaar, met enorm veel ontwikkelingen in de laatste decennia, waarin we gewend waren aan de knipseldienst met de grote schaar, het kopieerapparaat en de fax. Maar waar ook het digitale tijdperk in de jaren negentig zijn intrede deed en ons tal van nieuwe mogelijkheden biedt voor het monitoren en analyseren van nieuws én van bedrijven. We verzamelen, signaleren, analyseren en weten daardoor altijd wat er speelt in de nieuwswereld. Onze medewerkers zijn hier én in Indonesië dagelijks intensief bezig voor onze klanten. (FOTO?) De lange leestafels en scharen zijn nu vervangen door de échte monitoren en het toetsenbord. Moderne technieken helpen onze medewerkers om NOG beter te signaleren, analyses te maken en de advertentiewaardes voor onze klanten weer te geven.

Overzichtelijk portaal

Een goed voorbeeld van deze ontwikkeling is ons portaal Mediaweb. Dat heeft de afgelopen tijd een groot aantal aanpassingen ondergaan. Het beheren van verschillende content typen en het weergeven in bijvoorbeeld grafieken of het vervaardigen van een nieuwsbrief, wordt daardoor voor onze relaties steeds gemakkelijker (mock-ups Mediaweb) U heeft nu kennisgemaakt met onze historie vanaf 1915 tot heden 2015. Vindingrijkheid, nieuwsgierigheid en betrouwbaarheid zit duidelijk in de genen, het is het DNA van deze onderneming. In meer dan honderd jaar zijn we goed geworteld, maar we staan eigenlijk toch nog maar aan het begin. We maken de stappen nu. We zijn bezig met een nieuw tijdperk, waarin we een belangrijke rol willen spelen. Door het eren van ons erfgoed en met een stevig geworteld fundament, willen we u vandaag met dit symposium laten zien waar we NU toe in staat zijn. We spelen geen toekomstmuziek vandaag, maar staan SAMEN met onze betrouwbare partners in het heden!